PHN TCH NHN VẬT TN TRONG TC PHẨM RỪNG X NU CỦA NGUYỄN TRUNG THNH

DN CHI TIẾT

Sự xuất hiện của nhn vật.

Vo một đm ngoi rừng mưa r ro như gi nhẹ, dưới nh lửa x nu bập bng, tất cả dn lng Xman gi trẻ gi trai nghe cụ Mết, một gi lng c thn hnh vạm vỡ quắc thước, mắt sng xếch ngược, ru ri ngang ngực kể về cuộc đời đầy bi hng của Tn.

Lc cn b đến khi trở thnh chiến sĩ.

Tn l người con của dn lng Xman, cha mẹ mất sớm v được dn lng cưu mang, nui dưỡng. Cũng như người dn lng "c ci bụng thương ni, thương nước", Tn đ sớm c lng yu thương nhn dn, lng xm. Từ tấm lng ny, Tr đ mở rộng thnh tnh yu gắn b trung thnh thủy chung su nặng với Cch mạng, cn bộ Cch mạng. Bởi ngay từ khi cn l một cậu b, Tn được cụ Mết, người gn giữ v truyền ngọn lửa Cch mạng từ thế hệ ny sang thế hệ khc cho hay: "Cn bộ l Đảng. Đảng cn nước non ny cn". V vậy ngay từ chặng đầu của cuộc đời, Tn đ xuất hiện với tư cch của người anh hng Ty Nguyn thời chống Mỹ. D cn nhỏ, Tn đ sớm tỏ ra gan gc to bạo, đầy quả cảm như Kim Đồng, L Văn Tm, Vừ A Dnh... Bất chấp sự vy lng khủng bố d man của kẻ th, chặt đầu những người đi nui cn bộ - đầu anh Xt, b Nhan đang bị chng treo lủng lẳng đầu bản xm, Tn đ cng với Mai xung phong vo rừng bảo vệ anh Quyết, một cn bộ trung kin của Đảng. Đy l một cng việc v cng kh khăn v đầy nguy hiểm nhưng Mai Tn đ lm rất tốt để dn lng X man mi tự ho " Năm năm chưa hề c cn bộ bị giặc bắt hoặc bị giết ở trong rừng".
Tn cn l một người c phẩm chất chnh trực, trong sng, trung thực, thẳng thắn như cy x nu. Tn quyết tm học cho được ci chữ Cụ Hồ để trở thnh cn bộ giỏi thay anh Quyết, nếu khng may anh Quyết bị hy sinh. Tn c ci đầu sng lạ lng trong việc tm đường rừng để đưa thư cho anh Quyết. Nhưng Tn học chữ hay qun. Bởi vậy, khi học chữ thua Mai, Tn đ tự trừng phạt ci tội hay qun của mnh bằng cch "cầm hn đ tự đập vo đầu mnh mu chảy rng rng". Hnh động ny c ci g đ hơi nng nảy, nng nổi nhưng n biểu lộ ch, quyết tm sắt đ của một con người c ch kh, v khng học được chữ nn tự trừng phạt mnh cho đau cho nhớ m cố gắng hơn.

Lm lin lạc chuyển thư cho anh Quyết, Tn c ci đầu sng lạ lng. Vốn l con người nhanh tr, to bạo thch mạo hiểm, Tn khng bao giờ đi đường mn, bị giặc vy cc nẻo đường, Tn leo ln cy cao x rừng m đi vượt qua mọi vng vy. Tn khng vượt qua suối những nơi nước cạn dễ đi m thường băng qua những con thc hiểm như cưỡi ln lưng con c knh. C lần vượt qua thc, chuẩn bị ln bờ th họng sng đen ngm đ chĩa vo gy lạnh ngắt. Tn kịp nuốt l thư của anh Quyết vo bụng bảo đảm b mật. Tn bị giặc giam cầm ở ngục t Kontum với biết bao đn roi, thương tch. Địch tra tấn hỏi "Cộng sản ở đu?" Tn đ khng ngần ngại đặt tay ln bụng v ni: "Ở đy ny!".V lưng Tn lại hằn ln những vết dao chm ngang dọc của kẻ th. Đng Tn l con người rất giu phẩm chất thủy chung, trung thnh với Cch mạng m bất khuất hin ngang trước kẻ th "Uy vũ khng thể khuất phục"

Tn v bi kịch gia đnh


Ba năm sau, Tn vượt ngục trở về trực tiếp lnh đạo dn lng X man đnh giặc. V Mai, người bạn từ thuở thiếu thời, đ cng Tn trưởng thnh qua năm thng đầy thử thch khốc liệt của chiến tranh nay đ l vợ của Tn. Đứa con trai khu khỉnh vừa đầy thng l hoa tri đầu ma của mối tnh thơ mộng v thủy chung ấy. Hạnh phc gia đnh lứa đi của Tn đang đẹp như trăng rằm lung linh tỏa sng cả ni rừng Ty Nguyn. Song kẻ th tn bạo d man đ đập vỡ tổ ấm hạnh phc của Tn một cch khng tiếc thương. Chng đ giết vợ con anh bằng cy gậy sắt, hng uy hiếp tinh thần Cch mạng của Tn, người cầm đầu, linh hồn của cuộc nổi dậy. Đoạn văn diễn tả sự bất lực của Tn trước ci chết của vợ con thật bi thương trn đầy xc cảm v ấn tượng "Anh đ bứt đứt hng chục tri vả m khng hay. Anh chồm dậy... bụng anh c lửa đốt. Chỗ hai con mắt anh by giờ l hai cục lửa lớn". Căm th đau nhi trong tim v bừng chy trong hai con mắt - một chi tiết thật dữ dội. Tn nhảy vo giữa đm lnh, hai cnh tay như cnh gỗ lim của anh m chặt lấy mẹ con Mai. Nhưng khng cn kịp nữa!

Tn bị bắt, bị tri. Vợ v con chết cả rồi nhưng Tn khng khc. Anh ghm nn nỗi đau, cố gắng vượt qua bi kịch c nhn để tiếp tục sống v chiến đấu. Trước ci chết cận kề, Tn khng hề run sợ m anh cảm thấy mnh thật bnh thản. Anh nghĩ "Đứa con chết rồi. Mai chắc cũng đ chết. Mnh rồi cũng chết thi". Nhưng Tn khng sợ, điều lm Tn day dứt v băn khoăn nhất chnh l khng sống được đến ngy cng dn lng X man đnh giặc, rồi khi c lệnh của Đảng cho đnh ai sẽ lnh đạo dn lng X man ? Tn hon ton khng nghĩ đến mnh nữa, Tn đ đặt ci chung, ci nhiệm vụ ln trn bi kịch của mnh. Đ l thi độ biến đau thương thnh hnh động.

Giặc dng giẻ tẩm nhựa x nu để đốt mười đầu ngn tay của Tn. Chng định dng lửa để thiu rụi ch đấu tranh của dn lng X man. Nhưng chng đ nhầm. Chng đ v tnh thắp ln ngọn lửa đồng khởi, ngọn lửa đấu tranh của dn lng X man. Một ngn, hai ngn rồi ba bốn ngn của Tn bốc chy. Khng g đượm băng lửa X nu. Mười ngn tay của Tn nhanh chng thnh mười ngọn đuốc sống. K lạ thay, người Cộng Sản ấy khng hề ku van, d "răng anh đ cắn nt mi anh rồi". Đng rồi, Tn khng thm ku van nhưng Tn đ tht ln một tiếng "Giết". Tiếng tht ấy lm rung chuyển ni rừng, lm lay động tm can con người. V cộng hưởng cng tiếng tht ấy l tiếng chn người chạy rầm rập trn nh Ưng, tiếng cụ Mết ồ ồ "Chm! Chm hết, Giết, giết hết!", Tiếng tht ấy trở thnh ngi nổ lm bng chy cả khối thuốc nổ căm hờn của dn lng Xman. Trong pht chốc họ đ: xc 10 tn giặc nằm ngổn ngang quanh đống lửa.


Cuộc đời bi trng của Tn đ lm sng tỏ một chn l giản dị m su xa của cuộc sống được cụ Mết truyền dạy cho con chu: "sau ny, tao chết rồi, bay cn sống phải ni lại cho con chu: Chng n đ cầm sng, mnh phải cấm gio". Đ l chn l của Cch mạng được nảy sinh từ mảnh đất Ty Nguyn thấm mu v nước mắt. Đ l một chn l thật nghiệt ng nhưng tất yếu: Phải dng bạo lực cch mạng để chống lại bạo lực phản cch mạng. Vũ trang chiến đấu l con đường tất yếu tự giải phng của nhn dn.

Vượt qua bi kch c nhn, trở thnh người chiến sĩ, cn bộ c tinh thần kỷ luật cao.

Từ đy cả dn lng Xman vng dậy cầm lấy gio mc... lm vũ kh chống lại sng đạn tối tn tn bạo của Mỹ - Nguỵ. V chặng đường cầm vũ kh của Tn được nối tiếp bằng việc "đi lực lượng". Tn đ vượt qua mọi đau thương v bi kịch c nhn, tham gia lực lượng giải phng qun để qut sạch tất cả những thằng Dục, kẻ th khng đội trời chung với vợ con anh - cn tồn tại trn đất nước Việt Nam ny. Khi đ trở thnh chiến sĩ giải phng qun, Tn l một cn bộ c tinh thần kỷ luật cao: tuy nhớ qu hương gia đnh, nhưng phải cấp trn cho php mới về đng một đm như quy định trong giấy php.

Hnh ảnh Tn gắn liền với một hnh tượng độc đo: bn tay.

Nhn vật Tn khng chỉ hấp dẫn độc giả chng ta bởi những phẩm chất, tnh cch anh hng; bởi bt php mang đậm mu sắc sử thi bi trng v tnh chất triết l của n, m cn hấp dẫn bởi tnh chất hnh tượng của tc phẩm. Một trong những hnh tượng giu nghệ thuật, nghĩa thẩm mỹ v tạo ln một sức m ảnh đặc biệt cho độc giả l hnh ảnh bn tay của Tn. Đy l một hnh tượng như c một số phận ring, gắn b mật thiết với cuộc đời Tn, gp phần t đậm thm những nt phẩm chất, tnh cch cao đẹp của anh. Đ l bn tay của trung thực, tnh nghĩa, từng cầm phấn viết chữ anh Quyết dạy cho; từng đặt ln bụng mnh m ni: "Cộng sản đy ny". Bn tay ấy cũng đ từng được Mai nắm chặt m khc bằng những giọt nước mắt nng bỏng yu thương đồng cảm, lc Tn vượt ngục trở về... Khi giặc đốt 10 đầu ngn tay Tn, bn tay trở thnh chứng tch của tội c v lng hận th m Tn mang theo suốt cả cuộc đời. Lng hận th ấy đ biến bn tay Tn thnh bn tay quả bo - 10 ngọn đuốc từ ngn tay Tn đ chm bng ln ngọc lửa nổi dậy của dn lng Xman. Bn tay chỉ cn hai đốt mỗi ngn vẫn cầm gio, cầm sng để Tn ln đường rửa hận. V cuối cng với chnh bn tay ấy, Tn đ xiết vo cổ họng tất cả những thằng Dục tn c hơn cả d th.

Kết luận: Như vậy, cu chuyện bi trng về cuộc đời Tn vừa c nghĩa cụ thể, c thể, vừa c nghĩa điển hnh tiu biểu của người anh hng đại diện cho số phận v con đường đi của cc dn tộc Ty Nguyn trong thời đại đấu tranh giải phng. Nhn vật Tn cn c ci g đ phảng phất như những anh hng trong cc trường ca Đam San, Xinh Nh.


Sưu tầm

Xem thm bi khc