Tŕnh bày cảm nhận của em về bài thơ sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh




Đă có bao nhiêu người đă yêu, bao nhiêu người đang yêu và bao nhiêu thơ t́nh yêu trên thế gian này! Vậy mà mỗi ngày lại mới. T́nh yêu không có tuổi thơ t́nh lại càng không có tuổi bao giờ. Trên thế giới có biết bao nhà thơ nổi tiếng: Rimbô, Véclen rồi Puskin, Bairơn… và mỗi người một vẻ một sắc thái. Từ thuở thơ Đường thơ Tống, từ thuở Nguyễn Du rồi Thế Lữ, Xuân Diệu và đến chúng ta ngày nay…, t́nh yêu vẫn là cái ǵ khiến người ta đam mê, khao khát. Xuân Quỳnh - nhà thơ của nổi niềm yêu thương với bài Sóng đă thể hiện được nhiều cung bậc t́nh yêu. B́a thơ của Xuân Quỳnh cháy lên t́nh yêu nông nàn của tuổi trẻ và khát vọng của con người đến với t́nh yêu. T́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh không c̣n dừng lại ở t́nh yêu buổi đầu giản đơn, ḥ hẹn non nớt, ngọt ngào mà là t́nh yêu hạnh phúc gắn với cuộc sống chung.


Trong những đoạn đầu của bài thơ, nhà thơ miêu tả sóng với những sắc thái, những cung bậc khác nhau để rồi từ đó nói tới quy luật của t́nh yêu. T́nh yêu là sự dung hoà những sắc thái t́nh cảm tưởng chừng như đối lập. T́nh yêu có qui luật tự nhiên của nó mà lí trí không giải thích được. Người ta t́m đến với t́nh yêu, soi ḿn vào t́nh yêu để tự nhận ra chính bản thân ḿnh:


“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ
Sông không hiểu nỗi ḿnh
Sóng t́m ra tận bể”


Bốn câu thơ mỡ đầu t́nh yêu chẳng câu nào dính dáng đến t́nh yêu, nhưng đọc khổ thơ lên th́ bao trùm tất cả lại là cảm xúc yêu đương. Dường như t́nh yêu ẩn nấu đằng sau câu chứ ấy. Có ǵ thật là xôn xao nhiệt thành mà thật là trầm lắng. “Dữ dội”, “ồn ào” để rồi “dịu êm”, “lặng lẽ”-t́nh yêu là ở đấy và t́nh yêu là như thế. Tưởng như đối lập tưởng như mâu thuẫn mà lại thống nhất trong tâm trạng yêu đương. Đâu chỉ là sóng là nước-hồn người đang yêu đó… và t́nh yêu th́ măi là cái ǵ người ta không hiểu nổi:


“Sóng không hiểu nỗi ḿnh
Sóng t́m ra tận bể”


Rơ ràng đó không phải là t́nh yêu buổi đầu giản đơn, ḥ hẹn non nớt, ngọt ngào nữa. Đấy là con đường tất yếu trong thiên nhiên, sóng phải t́m ra bể, nhưng đó cũng là quy luật tất yếu của t́nh cảm: con người đi t́m “cái nửa” lớn lao để hoàn thiện ḿnh. Đến khổ thơ sau ư tứ rơ ràng hơn:


“Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế,
Nỗi khát vọng t́nh yêu,
Bồi hồi trong ngực trẻ.”


Khổ thơ này là sự khai triển tứ thơ trước. Bao nhiêu thế hệ đă qua, những cuộc hành tŕnh đâu khổ, vui sướng, những niềm xót xa cùng hạnh phúc ngập tràn - tất cả đều v́ khát vọng t́nh yêu. Thuở Ađam-Eva, thuở con người mong muội và hiện đại…, t́nh yêu là điểm sáng vĩnh cửu cho con người hướng tới mà sống, chiến đấu lao động. Có ǵ trên cơi đời này thay thế được trái tim cũng như t́nh yêu có bao giờ không c̣n nữa!
Ta bắt gặp trong bài thơ một t́nh yêu khoẻ khoắn, hồn nhiên. T́nh yêu của tuổi trẻ ngập tràn sức sống vô bờ bến. Không phải là t́nh yêu nông nổi non nớt của buổi đầu giản đơn hẹn ḥ, không phải là thứ t́nh yêu bi luỵ thê lương “yêu là chết ở trong ḷng một ít” như trong thơ Xuân Diệu trước Cách Mạng, mà đây là một t́nh yêu dám sống dám yêu, t́nh yêu chan chứa ngọn lửa nhiệt thành. Chẳng phải vô cớ khi Xuân Quỳnh lấy h́nh tượng “sóng” để tượng trưng cho t́nh yêu của ḿnh:


“Sóng bắt đầu từ gió
…..
Ḷng em nhớ đến anh
Cả trong mơ c̣n thức”


Đây là thơ t́nh của người đang yêu chứ không phải là thơ t́nh của người nh́n người khác yêu, bởi chỉ có người đang yêu mới diễn tả những xúc cảm t́nh yêu đúng như vậy. Nỗi nhớ nhung, rồi nơi t́nh yêu đến… có ai biết được yêu khi nào và có ai biết được sóng từ đâu đến! Xuân Quỳnh nói họ tâm trạng đang yêu của bao người:


“Ôi con sóng nhớ bờ,
Ngày đêm không ngủ được”


H́nh ảnh sóng tượng trưng rất độc đáo mà vô cùng sâu lắng. Chỉ có con sóng mới đêm ngày trào dâng, trái tim yêu đêm ngày cũng vậy. Cái hồn hậu, cái đắm say, cái t́nh tha thiết nhất được biểu hiện bằng h́nh tượng thể này. Lấy sóng để nói nỗi nhớ, nói t́nh yêu th́ không hẳn chỉ có Xuân Quỳnh, nhưng quả là đến Xuân Quỳnh th́ h́nh tượng thơ này trở nên mới mẻ bao nhiêu. Con sóng ấy có t́nh yêu có niềm nhớ nhung nhưng lại mang thêm sự nhân hậu, dịu dàng của người phụ nữ và đấy là bản sắc riêng của thơ Xuân Quỳnh. Nỗi nhớ nhung của con sóng cũng là nỗi nhớ nhung của bao người khác nhớ người ḿnh yêu. Tâm trạng nhớ nhung của Xuân Quỳnh cũng là tâm trạng của bao người đang yêu:


“Ḷng em đến anh,
Cả trong mơ c̣n thức”


Cuộc sống của Xuân Quỳnh cũng giống cuộc sống cảu bao người khác, hạnh phúc của Xuân Quỳnh cũng là hạnh phúc của bao người khác.


“Dẫu xuôi về phương Bắc,
Dẫu ngược về phương Nam
Nơi nào em cũng nghỉ
Hướng về anh - một phương”


Đọc khổ thơ chốt làm ta nghĩ về những cau thơ khác của Xuân Quỳnh


“Em trở về đúng nghĩa trái tim em
Là máu thịt đời thường ai chẳng có
Biết ngừng đập lúc cuộc đời không nữa
Nhưng biết yêu anh cả khi chết đi rồi”
( Tự Hát)


Có ǵ rất gần gũi giữa những câu thơ ấy v́ cả hai khổ thơ tuy không cùng bài- nhưng là tự khẳng định t́nh yêu. Một t́nh yêu đẹp th́ bao giờ cũng là một t́nh yêu biết vượt qua những khó khăn thử thách, biết đấu tranh để bảo vệ những ước mơ, nhưng khát vọng chân chính, biết tin tưởng vào tương lai của cuộc sống, tin tưởng vào hạnh phúc của ḿnh và của mọi người. Và một t́nh yêu thuỷ chung son sắc th́ bao giờ nỗi nhớ cũng có một điểm dừng- đó là người ḿnh yêu.


“Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngh́ con sóng đó,
Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở.
Cuộc đời tuy dài thế,
Năm tháng vẫn đi qua,
Mây vẫn bay về xa”


Xuân Quỳnh ư thức được những vất vả nhọc nhằn trong cuộc hành tŕnh đến với hạnh phúc, nhưng là người có trái tim, Xuân Quỳnh lại có niềm tin mănh liệt vào t́nh yêu. Đấy là sức mạnh t́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh, cái sức mạnh mà chẳng phải t́nh yêu nào cũng có được sức mạnh của niềm tin. T́nh yêu rồi không phải hết ước mơ, dẫu tận cùng c̣n đường kia là hạnh phúc, và Xuân Quỳnh đă đi hết con đường dó th́ chị vẫn ước mơ. Niềm tin trong thơ chị lớn lao th́ ước mơ cũng lớn lao bấy nhiêu:


“Làm sao được tan ra,
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn t́nh yêu
Để ngàn năm c̣n vỗ”


Mơ ước t́nh yêu là vĩnh cửu, đến mơ ước cũng mang h́nh bóng của người t́nh nhân đắm say. Ở đây, Xuân Quỳnh có ǵ rất gần với “Biển” của Xuân Diệu. Chất đam mê mănh liệt toát ra từ từng câu chữ khi Xuân Diệu viết:


“Đă hôn rồi hôn lại
Cho đến măi muôn đời
Đến tan cả đất trời
Anh mới thôi dào dạt”


Nhưng Xuân Diệu th́ c̣n có một ngày sẻ “thôi dào dạt” c̣n Xuân Quỳnh th́ “ngàn năm c̣n vỗ”. Vân cái chất đam mê mănh liệt ấy nhưng thêm vào đó là sự lắng đọng suy tư. T́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh có thêm chiều sâu của sự hoà nhập tuyệt đối. Như vậy, ai dám bảo t́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh non nớt, giản đơn, ngọt ngào? T́nh yêu trong thơ chỉ là nỗi khát khao, là sự kiếm t́m đến cái thánh thiện cảu ḿnh. T́nh yêu trong thơ Xuân Quỳnh chất chứa chiều sâu tâm hồn, là t́nh yêu hạnh phúc với cuộc sống chung. T́nh yêu của Xuân Quỳnh cũng là t́nh yêu sâu lắng cảu bao người khác đă yêu, đang yêu và sắp yêu.


Đầy đủ sắc thái tâm trạng của người đang yêu: nỗi khát khao niềm đam mê bất tận nỗi nhớ nhung cùng sự sôi nỗi và suy tư lắng đọng…rồi cả ước mơ, Xuân Quỳnh đă diễn tả thật tinh tế và tài hoa trong bài thơ “Sóng”. Sau này, ta sẽ c̣n bắt gặt một Xuân Quỳnh tha thiết, một Xuân Quỳnh nồng nàn, một Xuân Quỳnh nhân hậu trong nhiều bài thơ t́nh nữa, nhưng rơ ràng , ở bài “Sóng”, Xuân Quỳnh đă bộc lộ khá đầy đủ phong cách thơ của ḿnh. Giữa những năm chiến tranh đầy máu lữa, thơ t́nh Xuân Quỳnh đă làm người ta tin vào sự sống, tin vào con người hơn nữa. Thơ t́nh Xuân Quỳnh mang lại khoảng b́nh yên cho tâm hồn người đọc, mang lại t́nh yêu cho đôi lứa đang yêu…




( SƯU TẦM)
Xem thêm bài khác