Phân tích bài thơ SÓNG

Xem thêm Chủ đề: Phân tích bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh (Thi HS Giỏi)

“Sóng” được in trong tập “Hoa dọc chiến hào”, xuất bản năm 1968 của nữ nhà thơ t́nh nổi tiếng Xuân Quỳnh. Bài thơ nói về tâm trạng, t́nh yêu mănh liệt của người con gái khi yêu. Hăy đến với bài thơ bằng nhạc điệu, bài thơ là âm điệu của một cơi ḷng bị sóng khuấy động, đang rung lên đồng điệu đồng nhịp với sóng biển. Rạo rực đến xôn xao, khát khao đến khắc khoải, có một h́nh tượng sóng được vẽ lên bằng âm điệu, một âm điệu dập dồn, ch́m nổi, miên man như hơi thở chạy suốt cả bài.

Sắc điệu trữ t́nh của bài thơ được gợi lên từ h́nh tượng sóng. Cả bài thơ là những con sóng tâm t́nh xôn xao trong ḷng người con gái đang yêu khi đứng trước biển ngắm nh́n những con sóng vô hồi, bất tận. Sóng là một h́nh tượng ẩn dụ, đó là sự hoá thân của cái tôi trữ t́nh của nữ sĩ, lúc th́ hoà nhập, lúc sự phân thân của “em” - người con gái đang yêu một cách say đắm. Sóng đă khơi gợi một hồn thơ phong phú, hồn nhiên, sôi nổi. Thông qua h́nh tượng sóng, Xuân Quỳnh đă có một cách nói rất hay để diễn tả tâm trạng của người con gái.

Sóng biến hóa, sóng vỗ liên hồi, triền miên và bất tận:

“Dữ dội và dịu êm
Ồn ào và lặng lẽ”

Trạng thái của sóng cũng là tâm trạng khi yêu, là khát vọng to lớn, mạnh mẽ về một t́nh yêu chân thành. Hành tŕnh của sóng từ sông ra đại dương:

“Sông không hiểu nổi ḿnh
Sóng t́m ra tận bể”

Nơi mênh mông dạt dào, có đến nơi biển rộng trời cao sóng mới được vẫy vùng, mới thực sự t́m thấy ḿnh trong sức sống mạnh mẽ với những khát khao to lớn. Sóng được làm biểu tượng của t́nh yêu. Miêu tả sóng biến hóa là cũng để nói lên cái phức tạp, đa dạng, khó hiểu của t́nh yêu. Cũng giống như sóng biển, t́nh yêu là một hiện tượng kỳ diệu của con người. Con sóng “ngày xưa” và con sóng “ngày sau” vẫn thế - triền miên, bất tận. Cũng như t́nh yêu măi măi là khát vọng của tuổi trẻ, của đôi lứa, cuả anh và em:

“Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng t́nh yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ”

Con sóng t́m đến biển, đến đại dương là để tự hiểu ḿnh. Cũng như em “khát” được đến bên anh, đến với một t́nh yêu đẹp để hiểu rơ hơn về tâm hồn em về con người đích thực của em. Người con gái hỏi sóng hay đang tự hỏi chính ḿnh:

“Sóng bắt đầu từ gió
Gió bắt đầu từ đâu
Em cũng không biết nữa
Khi nào ta yêu nhau”

Cái giây phút giao duyên của đôi lứa. “Khi nào ta yêu nhau” t́m được một câu trả lời thật khó, bởi t́nh yêu là một hiện tượng, một thứ t́nh cảm khó có thể cắt nghĩa được. Bởi vậy trong bài thơ t́nh số 21 của thi hào Tagor đă viết rằng:

“Trái tim anh cũng ở gần em như chính đời em vậy
Nhưng chẳng bao giờ em biết trọn nó đâu”

Câu thơ “khi nào ta yêu nhau” đă diễn tả đúng nỗi niềm điển h́nh của những trai gái đang sống trong t́nh yêu đẹp. Sóng vỗ “dữ dội - dịu êm” , “ồn ào - lặng lẽ”, sóng “dưói ḷng sâu” “sóng” trên mặt nước”, sóng nhớ bờ, đó là biểu hiện của t́nh yêu và nỗi nhớ. Yêu chân thành tha thiết, nhớ bồi hồi triền miên. Nỗi nhớ ấy day dứt, dày ṿ, choán đầy cả không gian, thấm trong chiều sâu, bề rộng, trải trong chiều dài thời gian:

“Con sóng dưới ḷng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được”

Thật tự nhiên và thơ mộng, con sóng nhớ bờ nên ngày đêm sóng vỗ, sóng thao thức với thời gian và đại dương. Cũng giống như bên đợi thuyền, thuyền nhớ bến, lúc nào ḷng người con gái cũng bồi hồi nhớ thương:

“Ḷng em nhớ đến anh
Cả trong mơ c̣n thức”

“C̣n thức” tức là lúc nào em cũng nh́n thấy rơ h́nh bóng anh, ánh mắt anh ... Một t́nh yêu cuồng nhiệt, say mê. Con sóng khao khát được đến bờ để được vỗ về, ve vuốt:

“Hôn thật khẽ thật êm
Hôn êm đềm măi măi”
(Xuân Diệu)

Cũng như “em” muốn được gần bên anh, được ḥa nhịp vào trong t́nh yêu với anh. T́nh yêu của người con gái thật mănh liệt, nồng nàn. Sóng xa vời cách trở vẫn t́m được tới bờ, cũng như anh và em sẽ vượt qua mọi khó khăn để đến với nhau, để sống trong hạnh phúc trọn vẹn của lứa đôi.

“Ở ngoài kia đại dương
Trăm ngàn con sóng nhỏ
Con nào cũng tới bờ
Dù muôn vời cách trở”

Người con gái đă bày tỏ ḷng ḿnh một cách chân thành, say đắm, thắm thiết. Chân thật và thuỷ chung là đặc tính của t́nh yêu:

“Dẫu xuôi về phương Bắc ...
Hướng về anh một phương”

Sóng đă bày tỏ nỗi ḷng của người con gái, khát vọng được sống hết ḿnh trong một t́nh yêu đẹp, sắt son thuỷ chung. Người ta thường nói xuôi vào Nam, ngược ra Bắc; nhưng ở đây, trong nỗi nhớ chất đầy nhà thơ lại dùng ngược lại. Từ đó nhà thơ đă nói đến nỗi nhớ bất chấp vạn vật, khoảng cách, t́nh yêu là sự gặp gỡ giữa hai tâm hồn không có giới hạn.

Cuối cùng sóng đă nói hộ nhà thơ nỗi khát vọng được sống trọn vẹn trong t́nh yêu. T́nh yêu lứa đôi đẹp đẽ, nồng nàn như trăm ngàn con sóng nhỏ giữa đại dương mênh mông, muốn được hoà nhịp vào biển lớn của t́nh yêu cộng đồng:

“Làm sao được tan ra
Thành trăm con sóng nhỏ
Giữa biển lớn t́nh yêu
Để ngàn năm c̣n vỗ”

Cả bài thơ, nếu kể đến nhan đề, th́ tác giả đă mười một lần nhắc đến từ “sóng”. Sóng vỗ như tâm t́nh xôn xao. Sóng cho ta nhiều ấn tượng về âm điệu của sóng, cũng như giọng điệu tâm t́nh, nhịp điệu của bài thơ. Thơ hồn nhiên, liền mạch về cảm xúc, trong sáng trong cách diễn đạt của tác giả. Sóng vỗ trên đại dương mênh mông cũng chính là sóng vỗ trong ḷng người con gái.

Từ h́nh tượng “sóng” Xuân Quỳnh cho ta thấy rơ vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ trong t́nh yêu. Với t́nh yêu chân thành, thắm thiết, người phụ nữ muốn sống hết ḿnh, sống trọn vẹn trong t́nh yêu đẹp. Yêu là nhớ ngày mong đêm, người phụ nữ khát khao được hoà nhập gần gũi trong t́nh yêu ấy. Họ yêu thật nồng nàn, say đắm, thủy chung !

Xuân Quỳnh viết bài thơ này vào những năm 1967, khi cuộc kháng chiến của nhân dân miền Nam ở vào giai đoạn ác liệt, khi thanh niên trai gái ào ào ra trận “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, khi sân ga, bến nước, gốc đa, sân trường diễn ra những cuộc chia ly màu đỏ. Cho nên có đặt bài thơ vào trong hoàn cảnh ấy ta mới càng thấy rơ nỗi khát khao của người con gái trong t́nh yêu.

“Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được”

Đọc xong bài thơ “Sóng” ta càng ngưỡng mộ hơn những con người phụ nữ Việt Nam, những con người luôn thuỷ chung, luôn sống hết ḿnh v́ một t́nh yêu. Xuân Quỳnh xứng đáng là một nhà thơ nữ của t́nh yêu lứa đôi, bà đă làm phong phú hơn cho nền thơ nước nhà.

ST

Xem thêm bài khác