1. Đăng nhập
  2. Đăng kư
Hiện kết quả từ 1 tới 2 của 2
  1. #1
    Tham gia ngày
    May 2012
    Bài gửi
    1.721
    Cảm ơn
    4
    Thanked 102 Times in 78 Posts

    T́m hiểu bài "Phú sông Bạch Đằng" - Trương Hán Siêu

    ►Xem: 2356 ►Trả Lời: 1
    ►Chia Sẽ:
    29-06-2012

    BẠCH ĐẰNG GIANG PHÚ CỦA TRƯƠNG HÁN SIÊU

    I. Giới thiệu chung


    + Trương Hán Siêu là vị quan thời Trần , tính t́nh cương trực học vấn uyên thâm ,vừa có tài về trính trị , vừa có tài về văn chương . Ông cùng Nguyễn Trung Ngạn theo lệnh của vua trần Dụ Tông soạn bộ Hoành Triều đại điển ( nói về những điều lệ quy tắc lớn của triều đại ) và bộ H́nh thư ( nói về pháp luật ) để ban hành cho xă hội.

    Tác phẩm của Trương Hán Siêu hiện c̣n 4 bài thơ và 3 bài văn , trong đó Bặch Đằng giang phú là tác phẩm đặc sắc của lịch sử văn học Việt Nam.

    + Bạch Đằng giang phú là tác phẩm xuất sắc của Trương Hán Siêu , đồng thời cũng là tác phẩm tiêu biểu của văn học yêu nước thời Lư - Trần ,một đỉnh cao nghệ thuật của thể phú trong văn học Việt Nam

    + Bạch Đằng giang phú thể hiện ḷng yêu nước và niềm tự hào về truyền thống anh hùng bất khuất và truyền thống đạo lư nhân nghĩa sáng ngời của dân tộc Việt Nam .Do đó,Bặch Đằng giang phú cũng thể hiện tư tưởng nhân văn cao đẹp của việc đè cao vai tṛ , vị trí của con người trước lịch sử .

    II.Phân tích

    1.Sơ lược vài nét về tác phẩm:

    - Bặch Đằng là một nhánh của sông Kinh Thầy .Tại đây , năm 938 Ngô Quyền đă đánh tan quân Nam Hán ,giết Lưu Hoằng Thao ( con vua Nam Hán ), năm 981 Lê Hoàn chiến thắng quân Tống và năm 1288 , Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên – Mông bắt sống Ô Mă Nhi. Sông Bặch Đằng thành di thích lịch sử lừng danh và trơ thành nguồn cảm hứng cho bao tác phẩm nghệ thuật.

    - Trương Hán Siêu nhân dịp dạo chơi sông Bạch Đằng đă làm bài phú này . Chưa rơ bài phú viết năm nào , chỉ ước đoán sáng tác khoảng 50 năm sau cuộc kháng chiến chống giặc Nguyên – Mông thắng lợi.

    - Bạch Đằng giang phú được viết theo phú cổ thể , nguyên tác viết bằng chữ Hán . Cấu tứ của tác phẩm theo h́nh thức đối đáp giữa chủ và khách.Khách là người yêu cảnh trí thiên nhiên ,có thú du ngoạn , tâm hồn khoáng đạt , tâm huyết với lịch sử dân tộc .Khách t́m đến sông Bạch Đằng không chỉ v́ yêu thiên nhiên mà c̣n v́ ḷng ngưỡng mộ nơi có chiến công oanh liệt và khát vọng t́m hiểu lịch sử dân tộc , noi gương của Tử Trường xưa ( sử gia nổi tiếng Trung Quốc đời Hán ) .Chủ là những bô lăo ở ven sông Bạch Đằng mà khách gặp , vừa là dân địa phương , vừa là những người đă từng chứng kiến , từng tham gia chiến trận .Cũng có thể nhân vật bô lăo là nhân vật có tính chất hư cât\ú , tác giả xây dựng lên đẻ dễ dàng bộc lộ cảm xúc , suy nghĩ về đất nước , dân tộc.

    2. Bài phú đă làm sống dậy hào khí chiến thắng của trận Bạch Đằng:

    - Cảnh sông Bạch Đằng được khắc hoạ hùng vĩ , hoành tráng qua cái nh́n của khách

    Bát ngát sóng ḱnh muôn dặm,
    Thướt tha đuôi trĩ một mầu.
    Nước trời:một sắc,
    Phong cảnh :ba thu

    - Giữa lúc khách đang hồi tưởng về quá khứ th́ các bô lăo xuất hiện cho khách nghe về những trận đánh thuỷ chiến đă xảy ra nơi đây:

    Đây là chiến địa buổi Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mă,
    Cũng là băi đất xưa , thuở trước Ngô chúa phá Hoằng Thao.

    Các bô lăo đă nhắc lại hai chiến thắng lớn theo ḍng hồi tưởng ,năm 1288 Trùng Hưng nhị thánh bắt Ô Mă ,kể đến là chiến thắng của Ngô Quyền năm 938.Bài phú chủ yếu tái hiện trận đánh năm 1288.

    - Lúc đầu ta ra quân trong thế trận giằng co , ngang tài ngang sức bất phân thắng bại , báo hiệu một cuộc thuỷ chiến ác liệt:

    Thuyền tàu muôn đội,
    Tinh kỳ phấp phới.
    Hùng hổ sáu quân,
    Giáo gươm sáng chói.
    Trận đánh được thua chửa phân,
    Chiến luỹ Bắc Nam chống đối.
    Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ ,
    Bầu trời đất chừ sắp đổi.

    - Kẻ thù xuất hiện với tư thế hung hăng kiêu ngạo , cậy đông và mạnh có thể quyết sạch cả nước ta :

    Ḱa:
    Tất Liệt thế cường,
    Lưu Cung chước dối.
    Nhưng tưởng gieo roi một lần,
    Quét sạch Nam bang bốn cơi.

    - Cuối cùng , quân ta với ḷng yêu nước , tinh thần quyết chiến , ngọn cờ chính nghĩa đă chiến thắng :

    Khác nào như khi xưa :
    Trận Xích Bích , quân Tào Tháo tan tác tro bay,
    Trận Hợp Ph́ , giặc Bồ Kiên hoàn toàn chết trụi.

    Nghệ thuật so sánh nhằm đề cao trận thuỷ chiến Bạch Đằng ngang tầm với những trận oánh liệt nhất trong lịch sử Trung Quốc.

    - Cách miêu tả trận đánh thật t́nh đă làm sống dậy hào khí chiến thắng của Bạch Đằng .Lời kể súc tích , ngắn gọn mà vẫn cụ thể , tỉ mỉ khiến người đọc tưởng như cuộc kháng chiến đang diễn ra trước mắt , chuyện quá khứ mà như đang xẩy ra trong hiện tại.Câu văn dài gợi không khí trang nghiêm , thiêng liêng ; câu văn ngắn gợi không khí gấp gáp , căng thẳng.

    3. Bài phú làm sáng lên những chân lư muôn đời của dân tộc:

    - Trước hết , qua lời kể của các bô lăo , bài phú muốn nói khẳng định vai tṛ , sức mạnh của con người:

    Từ có vũ trụ,
    Đă có giang san.
    Quả là : trời đất cho nơi hiểm trở,
    Cũng nhờ : nhân tài giữ cuộc điện an.
    Hội nào bằng hội Mạnh Tân : có vương sư họ Lă,
    Trận nào bằng trận Duy Thuỷ : có cuốc sĩ họ Hàn.
    Ḱa trân Bặch Đằng mà đại thắng,
    Bởi đại vương coi thế giặc nhàn.

    Ta thắng giặc v́ ta có thiên thời , địa lợi trời cho nơi hiểm trở, nhưng điều quyết định là ta có nhân tài.Mượn những danh nhân và điển tích của Trung Quốc , bài thơ phú nhằm ca ngợi con ngươi Đại Việt , đặc biệt là Trần Hưng Đạo , người có tài mưu lược , phán đoán t́nh h́nh, lănh đạo thắng lợi cuộc kháng chiến .

    - Nếu lời nói của các bô lăo khẳng định con người là yếu tố quyết định th́ khách trong lời ca của ḿnh đă bổ sung thêm , có người tài là cần thiết nhưng quan trọng hơn , đó là đức cao , tức là có t́nh nghĩa , đạo lư của dân tộc:

    Anh minh hai vị thánh quân,
    Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh.
    Giặc tan muôn thuở thanh b́nh,
    Bởi đâu đát hiểm , cốt ḿnh đức cao.

    - Cuối cùng , bài phú muốn nêu lên chân lư về sự bất tử của những anh hùng như ḍng sông kia hùng vĩ và bất biến:

    Sông Đằng một dải dài ghê,
    Sóng hồng cuồn cuộn tuôn về bể Đông.
    Những người bất nghĩa tiêu vong ,
    Ngh́n thu chỉ có anh hùng lưu danh!

    III.Tổng kết

    - Bạch Đằng giang phú đạt đỉnh cao về nghệ thuật phú , khẳng định niềm tự hào về truyền thống anh hùng , nhân nghĩa , ca ngợi người tài của dân tộc

    - Chân lư mà Bặch Đằng giang phú nêu lên măi măi là bài học về việc giữ nước và dựng nước.


    ( Sưu tầm )

    Xem thêm bài khác

  2. #2
    Tham gia ngày
    May 2012
    Bài gửi
    1.721
    Cảm ơn
    4
    Thanked 102 Times in 78 Posts

    T́m hiểu bài "Phú sông Bạch Đằng" - Trương Hán Siêu


    1.Tác giả


    - Trương Hán Siêu ( ?-1354 ) tự là Thăng Phủ ,hiệu Đôn Tẩu , người xă phúc thành , huyện Yên Ninh ( nay thuộc thị xă Ninh B́nh ). Ông có tài và học giỏi , từng là môn khách của Trần Hưng Đạo , sau làm quan từ triều Trần Anh Tông đến triều Trần Dụ Tông , lúc chết được thăng tước Thái Bảo , Thái phó và được thờ ở Văn Miếu ( Thăng Long ).
    - Tính t́nh cương trực , học vấn uyên thâm , sinh thời được các vua Trần tin cậy , nhân dân kính trọng.
    - Tác phẩm: c̣n 4 bài thơ và 3 bài văn , trong đó có Bặch Đằng giang phú nổi tiếng nhất.

    2. Hoàn cảnh sáng tác:

    - Bạch Đằng là một nhánh sông Kinh Thầy , nơi ghi dấu những chiến công hào hùng và trở thành thi tứ cho nhiều tác phẩm văn học.
    - Ước mơ đoán viết vào khoảng 50 năm sau cuộc chiến chống giặc Nguyên Mông thắng lợi.

    3. Thể loại:

    - Viết theo thể phú , nguyên tác bằng chữ Hán.
    - Phú là thể hiện văn vần , dùng để tả cảnh vật , phong tục , tập quán , tính t́nh .Hai loại phú phổ biến là phú cổ thể và phú Đường Luật .Phú cổ thể vốn có từ trước đời nhà Đường , có vần , không đối , như bài ca dài , hoặc bài văn xuôi có vần , v́ thế nên c̣n gọi là phú lưu thuỷ ( nước chẩy ).C̣n Phú Đường luật được đặt ra từ đời Đường , có vần , đối , theo luật bằng trắc khá chặt chẽ .Bài phú của Trương Hán Siêu viết theo lối cổ thể .Bản dịch theo nguyên điệu , trừ hai bài ca cuối cùng chuyển sang thể lục bát .

    4. Câu tứ:

    - Dùng h́nh thức đối đáp giữa khách và bô lăo. Khách ở đây chính là tác giả.

    5.Phân tích:
    5.1 Giới thiệu người và hoàn cảnh:

    - Người:
    + Khách : là nhân vật do tác giả sáng tạo nên , nhưng ở đây cũng chính là tác giả .Trong thể phú , thường có nhân vật khách để kể chuyện cho hấp dẫn.
    + Khách đến những địa danh nổi tiếng
    Tính ước lệ -> người có ḷng yêu thiên nhiên , thú du ngoạn , tâm hồn khoáng đạt , chí khí lớn lao , mang tráng chí bốn phương .
    Bặch Đằng ->tả thực .Không chỉ có thú tiêu dao mà c̣n là người yêu lịch sủ dân tộc ,học ltheo Tử Trường xưa.
    Giọng văn thanh thản , phơi phới.
    =>H́nh tượng nhân vật khách : tự khẳng định ḿnh là một hồn thơ,một khách hải hồ đồng thời là một kẻ sĩ thiết tha với đất nước và lịch sử dân tộc.

    - Cảnh:
    + Sông Bặch Đằng hùng vĩ , hoành tráng:
    Bát ngát sóng kinh muôn dặm,
    Thướt tha đuôi trĩ một mầu.
    Nước trời : một sắc.
    Phong cảch : ba thu.
    + Nhưng lại ảm đạm , hiu hắt:
    Ḅ lau san sát,
    Bến lách đ́u hiu.
    Sông ch́m giáo găy,
    G̣ đầy xương khô.
    + Qua cách nh́n cảnh vật , ta đọc tâm trạng của khách vừa vui , vừa buồn , vừa tự hào , vừa tiếc nhớ .Vui với cảnh sông nước mênh mồn , có thuyền bè xuôi ngược .Buồn đau,nuối tiếc v́ thấy cảnh chiến trường xưa ,chiến thắng oanh liệt c̣n hừng hực là thế , mà nay sao trơ trọi , hoang vu , hiu quạnh là vậy .Ḍng thời gian đang làm mờ bao dấu vết.Bởi thế:
    Buồn v́ cảnh thảm,
    Đứng lặng giờ lâu.
    Thương nỗi anh hùng đâu vắng tá,
    Tiếc thay dấu vết luống c̣n lưu.
    + Giọng điệu trầm lặng .Một tâm hồn phóng túng , mạnh mẽ cũng trở nên sững sờ , buồn tiếc.
    =>Nhân vật khách , tuy có tính chất công thức của thể phú , đă được Trương Hán Siêu thổi vào , trở nên sinh động .Nhân vật khách chính là cái tôi của tác giả , một kẻ sĩ nặng ḷng với đất nước, với lịch sửdân tộc.

    5.2 Lời các bô lăo:

    - Bô lăo:
    + H́nh ảnh tập thể , người dân địa phương , có thể từng chứng kiến hoặc tham gia các trận chiến xưa.
    + Xuất hiện như một sự hô ứng có tính lịch đại,có thể nhằm tạo không khí đối đáp tự nhiên,kể cho khạch nghe về những trận thuỷ chiến.
    + Thái độ các bô lă nhiệt t́nh hiếu khách.
    - Trận Bặch Đằng qua lời kể các bô lăo:
    +Lời kể được sắp xếp tho ḍng hồi tưởng.
    +Giới thiệu hai trận đánh.
    +Tả lại cnảh chiến trận,chủ yếu là chiến tích năm 1288.
    Lúc đầu ra quân trong thế trận giằng co , ngang sức ngang tài , bất phân thắng bại .Cuộc chiến diễn ra ác liệt , đến nỗi : Ánh nhật nguyệt chừ phải mờ / Bầu trời đất sắp đổi.
    Câu văn sử dụng biện pháp đối lập báo hiệu một trận đánh kinh thiên động địa .
    So sánh trận chiến thắng Bạch Đằng với trận Xích Bích , Hợp Ph́ ( của Trung Hoa ) với niềm tự hào dân tộc.
    Nghệ thuật : lời kể súc tích , đầy cảm hứng , có hồi hộp nhưng sảng khoái của người trong cuộc .Lời kể , lúc dùng câu ngắn gợi không khí gấp gáp căng thẳng , lúc câu dài gợi không khí trnag nghiêm dơng dạc.
    Cách miêu tả ngắn gọn mà vẫn cụ thể , tỉ mỉ khiến người đọc tưởng như cuộc chiến đang diễn ra trong hiện tại.

    - Lời b́nh luận các bô lăo:

    +Suy nghĩ về nỗi nhục của kẻ thù .

    +Suy ngẫm về nguyên nhân ta thắng , địch thua .Ta chiến thắng v́ ta chiến đấu bảo vệ non sông , chiến đấu cho chính nghĩa .Trời lại cho nơi đất hiểm .Nhưng điều quyết định là ta có nhân tài.
    Từ khi có vũ trụ,
    Đă có giang san.
    Quả là : trời đất cho nơi hiểm trở,
    Cũng nhờ : nhân tài giữ cuộc điện an.
    Nhấn mạnh yếu tố con người là cảm hứng mang tính nhân văn , có tầm triết lư sâu sắc. Lời b́nh luận vừa hào hùng sâu lắng thiêng liêng.

    +Tâm trạng của các bô lăo khi nhắc đến người xưa , cũng buồn thương , tiếc nuối :
    Đến chơi sông chừ ủ mặt,
    Nhớ người cưa chừ lệ chan.
    +Lời ca của bô lăo là lời tuyên ngôn sảng khoái , dơng dạc về chân lư: nhưng kẻ nghĩa tiêu vong , người anh hùng sẽ bất tử như sự tồn tại vĩnh hằng của ḍng sông lịch sử.

    5.3 Lời ca của khách:

    - Ca ngợi công đức hai vị vua Trần ( Trần Thánh Tông , Trần Nhân Tông) đem lại thái b́nh cho đất nước.
    - Bày tỏ khát vọng hoà b́nh muôn thuở.
    - Ở câu cuối , khách vừa biện luận , vừa khẳng định chân lư : sức mạnh chính nghĩa , đạo đức dân tộc là yếu tố quyết định chiến thắng.
    - Lời ca của khách chỉ có bốn câu mà ư tưởng sâu xa.Giọng văn phơi phới , hân hoan.

    6.Chủ đề:

    Qua việc tái hiện không khí chiến thắng hào hùng trên sông Bặch Đằng , tác phẩm toát lên niềm tự hào dân tộc - tự hào về truyền thống anh hùng bất khất , tinh thần chuộng đạo lư của dân tộc , vẻ đẹp tâm hồn con người Đại Việt



    Sưu tầm


Từ khóa cho bài viết này

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của ḿnh
  •